EXi-F: kiedy bezpieczeństwo zaczyna się jeszcze przed pojawieniem się dymu
Szybka i sprawna ewakuacja ludzi w razie zagrożenia pożarowego w istniejących oraz obecnie projektowanych obiektach jest kluczowym wyzwaniem z punktu widzenia bezpieczeństwa. Choć tradycyjne oddymianie grawitacyjne lub mechaniczne skutecznie usuwa produkty spalania, nowoczesne budynki coraz częściej wymagają stosowania rozwiązań, które działają na obiektach na wielu płaszczyznach jednocześnie. Taką funkcję realizuje system EXi-F, czyli system zapobiegania zadymieniu wykorzystujący zasadę różnicowania ciśnień.
System został opracowany z myślą o kompleksowej ochronie przestrzeni ewakuacyjnych przed zadymieniem poprzez wytworzenie nadciśnienia oraz jego kontrolę w zmieniających się warunkach ewakuacji. Rozwiązanie może być stosowane w różnych strefach budynku, takich jak klatki schodowe, szyby windowe, przedsionki pożarowe czy korytarze ewakuacyjne. Odpowiednio dobrane i współpracujące ze sobą urządzenia utrzymują wyższe ciśnienie w chronionej przestrzeni, skutecznie ograniczając możliwość przedostawania się do niej dymu i gazów pożarowych.
W zależności od wymagań konkretnego obiektu, doprowadzanie powietrza może odbywać się zarówno za pomocą jednego punktu nawiewnego, jak i rozbudowanego systemu nawiewu wielopunktowego. Poszczególne elementy instalacji przystosowane są do pracy wewnątrz oraz na zewnątrz budynków. Mogą być montowane w różnych konfiguracjach, między innymi na dachach, w ścianach czy innych częściach obiektu, przy zachowaniu poziomego lub pionowego układu pracy wentylatora.
- W ochronie dróg ewakuacyjnych kluczowe znaczenie ma świadoma kontrola rozprzestrzeniania się dymu, tak aby nie przenikał do zabezpieczanych stref. W mojej ocenie jest to rozwiązanie bezpieczniejsze dla ewakuujących się, niż samo usuwanie dymu. Projektując systemy ochrony przeciwpożarowej, powinniśmy dążyć do tego, aby drogi ewakuacji, a w szczególności klatki schodowe, pozostawały wolne od zadymienia przez cały czas potrzebny na bezpieczne opuszczenie budynku- podkreśla Roman Diduch, Kierownik Regionu pionu Wentylacji Pożarowej Mercor Light&Vent.
W sytuacji pożaru każdy element ma znaczenie. Dobra widoczność i możliwość oddychania powietrzem o bezpiecznych parametrach pozwalają ograniczyć ryzyko dezorientacji i paniki, a przede wszystkim zwiększają szanse na sprawną ewakuację. Priorytetem powinno być stworzenie takich warunków, które skutecznie chronią drogi ewakuacyjne przed dymem – dodaje Roman Diduch.
Od prostych układów do inteligentnej regulacji
Początki systemów nadciśnieniowych opierały się głównie na prostych układach, w których wentylator pracował ze stałą prędkością obrotową, a regulacja ciśnienia odbywała się za pomocą klap upustowych. Rozwiązania te, choć skuteczne, napotykały ograniczenia w coraz bardziej skomplikowanych bryłach architektonicznych.
Wraz z rozwojem technologii zmieniło się podejście do sposobu realizowania założeń projektowych. Zamiast pracy ze stałą wydajnością, wentylator zaczął dynamicznie dopasowywać swoją pracę do sytuacji panującej w budynku.
- Przejście z układów stałowydajnościowych z mechaniczną klapą nadmiarowo-upustową na układy ze zmienną prędkością obrotową wentylatora przeniosło ciężar z mechaniki na zaawansowaną elektronikę i precyzyjne algorytmy sterowania- mówi Agnieszka Jabłońska, projektantka systemów wentylacji pożarowej w Mercor Light&Vent. - Kluczowym wyzwaniem stał się czas reakcji, restrykcyjnie narzucany przez normy (obecnie norma PN-EN 12101-6). Regulator steruje prędkością obrotową wentylatora. Dzięki temu jesteśmy w stanie zareagować na otwarcie lub zamknięcie drzwi, umożliwiając bezpieczną ewakuację. Tak właśnie działa system EXi-F. - dodaje.
Kluczowe wyzwanie: bezpieczne otwieranie drzwi
Choć kontrola dymu jest podstawowym zadaniem systemu, równie istotne jest zapewnienie możliwości bezpiecznej ewakuacji.
W sytuacji zagrożenia użytkownicy budynku nie analizują przyczyn oporu stawianego przez drzwi. Jeżeli ich otwarcie wymaga użycia dużej siły (np. przez użycie niecertyfikowanych rozwiązań), mogą błędnie uznać przejście za niedostępne i rozpocząć poszukiwanie alternatywnej drogi ewakuacji. W sytuacji awaryjnej taka reakcja może mieć bardzo poważne konsekwencje – zauważa Roman Diduch.
Obowiązujące regulacje wyznaczają maksymalną siłę nacisku na klamkę na poziomie 100 N. Dla porównania, typowe drzwi w codziennym użytkowaniu wymagają zwykle siły około 30-40 N. Przekroczenie progu normowego stwarza barierę psychologiczną i fizyczną, uniemożliwiając ucieczkę np. dzieciom czy osobom starszym.
Z tego powodu, jednym z najważniejszych parametrów systemu EXi-F jest zdolność do szybkiego reagowania na zmiany ciśnienia przy jednoczesnym zachowaniu komfortu i bezpieczeństwa użytkowników.
Każdy budynek wymaga indywidualnego podejścia
Choć zasada działania systemów zapobiegania zadymieniu pozostaje taka sama, nie istnieją dwa identyczne wdrożenia. Skuteczność systemu zapobiegania zadymieniu zależy nie tylko od zastosowanych urządzeń, ale także od doświadczenia zespołu odpowiedzialnego za projekt i uruchomienie instalacji.
- Najbardziej komfortowy proces projektowy ma miejsce wtedy, gdy współpracujemy z architektami i konstruktorami już na etapie wstępnej koncepcji. W obiektach istniejących, a zwłaszcza w budynkach zabytkowych, każda ingerencja wiąże się z kompromisem technicznym. Brak miejsca na szachty czy upusty wymusza stosowanie indywidualnych rozwiązań, takich jak nawiewy jednopunktowe czy transfery z szybkimi przepustnicami regulacyjnymi – zaznacza Agnieszka Jabłońska.
Dlatego tak dużą rolę odgrywa doświadczenie zdobyte przez specjalistów Mercor podczas projektowania, uruchamiania i serwisowania setek obiektów. Pozwala ono identyfikować potencjalne problemy już na etapie koncepcji oraz dobierać rozwiązania najlepiej dopasowane do specyfiki danego budynku.
Autorskie oprogramowanie i automatyka jako serce systemu
Jednym z kluczowych elementów systemu EXi-F jest autorskie oprogramowanie rozwijane przez Mercor od kilkunastu lat. Powstało ono z myślą o maksymalnym uproszczeniu konfiguracji, uruchomień oraz diagnostyki instalacji. Zamiast programowania każdego regulatora od podstaw, użytkownik otrzymuje uniwersalne narzędzie umożliwiające szybką konfigurację i rozbudowę systemu.
Oprogramowanie pozwala m.in. na:
- automatyczne wykrywanie urządzeń,
- konfigurację regulatorów,
- rejestrowanie historii zdarzeń i błędów,
- szybką diagnostykę podczas uruchomień i serwisów,
- łatwe rozszerzanie systemu o nowe elementy.
- Naszym celem było stworzenie rozwiązania, które skróci czas uruchomień i ograniczy konieczność żmudnego programowania w obiekcie. Nowy użytkownik jest w stanie opanować obsługę systemu w bardzo krótkim czasie, a dostęp do szczegółowej historii logów i zdarzeń umożliwia błyskawiczną weryfikację poprawności działania wszystkich elementów wykonawczych – podsumowuje Roman Diduch.
Potwierdzeniem skuteczności tego podejścia są również zagraniczne realizacje, w których zespół Mercor zdalnie wspiera uruchomienia systemów i diagnozuje ewentualne problemy niezależnie od lokalizacji inwestycji.
Potrzebujesz wsparcia przy doborze systemu zapobiegania zadymieniu?
Systemy zapobiegania zadymieniu z wykorzystaniem różnicowania ciśnień stanowią jeden z kluczowych elementów ochrony przeciwpożarowej w nowoczesnych obiektach.
Niezależnie od tego, czy projektujesz nowy obiekt, modernizujesz istniejący budynek, czy szukasz optymalnego rozwiązania dla wymagającej inwestycji, eksperci Mercor Light&Vent pomogą dobrać system dopasowany do specyfiki projektu, przy uwzględnieniu aktualnych przepisów.
Skontaktuj się z nami:
+48 58 341 42 45
doradztwo.hw@mercor.com.pl
Autorzy opracowania:
Agnieszka Jabłońska, projektantka systemów wentylacji pożarowej Mercor Light&Vent
Roman Diduch, Kierownik Regionu pionu Wentylacji Pożarowej Mercor Light&Vent
